سيد علي اكبر قرشي
180
مفردات نهج البلاغه ( فارسى )
كه بعد از سقيفه به زودى بامير المؤمنين عليه السلام برگشتند ، در « احد » ، « بدر » و همهء مشاهد حاضر بود ، غايت اخلاص و كثرت جلالش از روايات معلوم است ، او از اتقياء بود و در صفين در ركاب مولا صلوات الله عليه شهيد شد ( الكنى و الالقاب ) و از اصحاب عقبه در « منى » بود . نام او فقط يك بار در « نهج » ذكر شده آنحضرت از صفين بر گشته و يك هفته به شهادتش مانده بر مردم سخن ميگفت و از گذشتگان ياد كرد چنين فرمود : « اين اخوانى الذين ركبوا الطريق و مضوا على الحق اين عمّار و اين ابن التيّهان ، و اين ذو الشهادتين و اين نظراؤهم من إخوانهم الذين تعاقدوا على المنيّة و ابرد برؤسهم الى الفجرة » ح 182 ، 264 ، يعنى : كجا رفتند برادران من كه در راه جهاد ركاب كشيده و بر راه حق بشهادت رسيدند ، كجاست عمّار ياسر كجاست مالك بن تيهان ، كجاست خزيمهء ذو الشهادتين كه رسول الله صلى الله عليه و آله او را به جاى دو شاهد پذيرفت كجا رفتند برادرانى نظير آنها كه براى شهادت در راه خدا پيمان بستند و سرهايشان بوسيلهء بريد ( پست ) به فاجران فرستاده شد . ابن ابى الحديد پس از اشاره به شهادت وى در صفّين گويد : ابن قتيبه در معارف گويد : گروهى گفتهاند ابن تيّهان در صفّين در ركاب على ( عليه السلام ) بود ، ولى اهل علم اين را ثابت نمى دانند و به آن قائل نيستند . آنگاه ميگويد : تعصّب ابن قتيبه معلوم است ، چطور ميگويد : اهل علم اين را نمى دانند ، با آنكه ابو نعيم اصفهانى ، و صالح بن وجيه و ابن عبد البّر صاحب استيعاب كه از شيوخ محدثانند اين مطلب را گفتهاند . ( ج 10 ص 108 ) نگارنده گويد : از اينكه چنين صحابى جليل القدر و حاضر در بيعت عقبه ، در ركاب امام عليه السلام باشد ، ابن قتيبه ناراحت است ( قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ ) و صلى اللّه على محمد و آله الطاهرين و الحمد لله رب العالمين . 2 رجب 1411 ، 29 ، 10 ، 1369